ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਸਿਆਸੀ ਦਲ ਸਾਧ ਰਹੇ ਆਸਥਾ ਦਾ ਸੰਤੁਲਨ, ਡੇਰਿਆਂ ਦਾ ਜ਼ੋਰ ਹਕੀਕਤ ਜਾਂ ਹਵਾ-ਹਵਾਈ ਗੱਲਾਂ
LPTV News / Chandigarh
ਸਿਆਸੀ ਦਲਾਂ ਦੀਆਂ ਤਾਜ਼ਾ ਧਾਰਮਿਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ
ਧਾਰਮਿਕ ਸਥਾਨਾਂ 'ਤੇ ਕੱਢੀਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਰੈਲੀਆਂ
ਕੀ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਆਸਥਾ ਤੈਅ ਕਰੇਗੀ ਸੱਤਾ ਦਾ ਰਾਹ, ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਸਿਆਸੀ ਦਲ ਸਾਧ ਰਹੇ ਆਸਥਾ ਦਾ ਸੰਤੁਲਨ, ਡੇਰਿਆਂ ਦਾ ਜ਼ੋਰ ਹਕੀਕਤ ਜਾਂ ਹਵਾ-ਹਵਾਈ ਗੱਲਾਂ!
ਪੰਜਾਬ। ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ 2027 ਦੀ ਆਹਟ ਨਾਲ ਹੀ ਸੂਬੇ ਦੇ ਸਿਆਸੀ ਗਲਿਆਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਵਾਲ ਫਿਰ ਤੋਂ ਤੈਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਆਸਥਾ ਹੀ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਸੱਤਾ ਦਾ ਰਾਹ ਤੈਅ ਕਰੇਗੀ? ਕਰੀਬ 32 ਫੀਸਦੀ ਦਲਿਤ ਆਬਾਦੀ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਡੇਰਿਆਂ ਦੀ ਡੂੰਘੀ ਸਮਾਜਿਕ ਪਹੁੰਚ ਦੇ ਕਾਰਨ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਸਿਆਸਤ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਆਸਥਾ ਦਾ ਗੱਠਜੋੜ ਹਮੇਸ਼ਾ ਤੋਂ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਅਤੇ ਅਹਿਮ ਪਹਿਲੂ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਰਾਜਨੀਤਕ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ 2027 ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਡੇਰਾਵਾਦ ਇੱਕ ਅਸਰਦਾਰ ਕਾਰਕ ਜ਼ਰੂਰ ਰਹੇਗਾ ਪਰ ਸਿਰਫ ਇਸ ਦੇ ਦਮ 'ਤੇ ਚੋਣ ਨਤੀਜੇ ਤੈਅ ਹੋਣਾ ਹੁਣ ਮੁਮਕਿਨ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ।
ਵੋਟਰ ਹੁਣ ਹੋਰ ਮੁੱਦਿਆਂ 'ਤੇ ਆਪਣੇ ਸਥਾਨਕ ਅਤੇ ਸੰਬੰਧਿਤ ਮੁੱਦਿਆਂ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦੇਣ ਲੱਗ ਪਏ ਹਨ। ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਭੂਗੋਲਿਕ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਸਮੀਕਰਨ ਇਸ ਸਿਆਸੀ ਖੇਡ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਦਿਲਚਸਪ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। 117 ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਸੀਟਾਂ ਵਾਲੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ 69 ਸੀਟਾਂ ਇਕੱਲੇ ਮਾਲਵਾ ਖੇਤਰ ਤੋਂ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਡੇਰਾ ਸੱਚਾ ਸੌਦਾ ਸਮੇਤ ਕਈ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸੰਪਰਦਾਵਾਂ ਦਾ ਅਨੁਆਈ ਆਧਾਰ ਕਾਫੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਦੋਆਬਾ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਰਵਿਦਾਸੀਆ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਡੇਰਾ ਸੱਚਖੰਡ ਬੱਲਾਂ ਦਾ ਡੂੰਘਾ ਸਮਾਜਿਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੈ, ਜੋ ਦਲਿਤ ਸਿਆਸਤ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਚੇਤਨਾ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਉਲਟ, ਮਾਝਾ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਸਾਹਿਬ ਅਤੇ ਰਵਾਇਤੀ ਸਿੱਖ ਪੰਥਕ ਸੋਚ ਦਾ ਦਬਦਬਾ ਵਧੇਰੇ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਗੈਰ-ਸਿੱਖ ਜਾਂ ਵਿਵਾਦਿਤ ਡੇਰਿਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਬਹੁਤ ਸੀਮਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਡੇਰਿਆਂ ਦਾ ਸੱਚ ਵਿੱਚ ਜ਼ੋਰ ਜਾਂ ਸਿਰਫ ਹਵਾਈ ਗੱਲਾਂ
ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਹਰ ਚੋਣ ਵਿੱਚ ਡੇਰਿਆਂ ਨੂੰ ਵੱਡਾ ਵੋਟ ਬੈਂਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜੇਕਰ ਅਜਿਹਾ ਸੱਚ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਤਾਂ 2017 ਵਿੱਚ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਡੇਰਿਆਂ 'ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਸੀ। ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਡੇਰਾ ਸੱਚਾ ਸੌਦਾ ਦੇ ਮੁਖੀ ਰਾਮ ਰਹੀਮ ਨੂੰ ਮੁਆਫੀ ਵੀ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਡੇਰਾ ਮੁਖੀ ਦਾ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਭਾਵ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ਵਿੱਚ ਜੇਕਰ ਡੇਰਿਆਂ ਦਾ ਇੰਨਾ ਹੀ ਜ਼ੋਰ ਹੁੰਦਾ ਤਾਂ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਨੂੰ ਹਾਰ ਨਾ ਦੇਖਣੀ ਪੈਂਦੀ। ਅਸਲੀਅਤ ਵਿੱਚ ਸੰਗਤ ਡੇਰਿਆਂ 'ਤੇ ਜਾਂਦੀ ਜ਼ਰੂਰ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਧਾਰਮਿਕ ਗੁਰੂ ਦੀ ਗੱਲ ਵੀ ਮੰਨਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਸਿਰਫ ਧਾਰਮਿਕ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਗੱਲ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸਿਆਸੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਨਤਾ ਆਪਣੇ ਫੈਸਲੇ ਅਤੇ ਲੀਡਰ ਖੁਦ ਚੁਣਦੀ ਹੈ। ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਕਿਤੇ ਨਾ ਕਿਤੇ ਇਹ ਮਾਮਲਾ ਸਿੱਧਾ ਜਨਤਾ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਡੇਰਿਆਂ ਦਾ ਖਾਸ ਰੋਲ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ। ਹਾਂ ਕੁਝ ਰਾਜਨੇਤਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਡੇਰਿਆਂ ਨੂੰ ਮੁਖ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਬਾਕੀ ਵੀ ਭੇਡ ਚਾਲ ਵਾਂਗ ਪਿੱਛੇ-ਪਿੱਛੇ ਚੱਲ ਰਹੇ ਹਨ।
ਚੋਣਾਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵੱਧਣਾ ਬਣਾਉਣ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ-ਧਾਰਮਿਕ ਸੰਤੁਲਨ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣ ਲਈ ਸਾਰੀਆਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪਾਰਟੀਆਂ ਹਾਲ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਕਾਫੀ ਸਰਗਰਮ ਨਜ਼ਰ ਆ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਸੱਤਾਧਾਰੀ ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ (ਆਪ) ਨੇ ਰਵਾਇਤੀ ਪੰਥਕ ਅਤੇ ਡੇਰਾ ਆਊਟਰੀਚ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਸ਼ਹਿਰੀ ਅਤੇ ਹਿੰਦੂ ਬਹੁਲ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਸਾਧਣ ਲਈ ਧਾਰਮਿਕ-ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਪਾਰਟੀ ਦੁਆਰਾ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ 'ਇੱਕ ਸ਼ਾਮ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਨਾਮ' ਵਰਗੇ ਭਗਤੀ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਰਾਹੀਂ ਧਾਰਮਿਕ ਸਦਭਾਵਨਾ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਜੁੜਾਅ ਦਾ ਸਿਆਸੀ ਸੰਦੇਸ਼ ਦੇਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਪੰਥਕ ਵੋਟ 'ਤੇ ਵੀ ਪਾਰਟੀ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖ ਰਹੀ ਹੈ।
ਭਾਜਪਾ ਕੇਂਦਰੀ ਨੇਤ੍ਰਤਵ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਦਲਿਤ ਵੋਟਰਾਂ ਨੂੰ ਸਾਧਣ ਲਈ ਡੇਰਾ ਸੱਚਖੰਡ ਬੱਲਾਂ ਦੇ ਮੁਖੀ ਸੰਤ ਨਿਰੰਜਨ ਦਾਸ ਨੂੰ ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ ਸਨਮਾਨ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਡੇਰਾ ਮੁਖੀਆਂ ਨਾਲ ਸਿੱਧਾ ਸੰਵਾਦ ਅਤੇ ਆਊਟਰੀਚ ਮੁਹਿੰਮਾਂ ਤੇਜ਼ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਹਨ। ਵਾਰਾਣਸੀ ਤੋਂ 'ਪਾਵਨ ਮਾਟੀ' ਰਾਹੀਂ ਸਮੀਕਰਨ ਨੂੰ ਸਾਧਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।
ਰੱਖੜੀ (ਰੱਖੜ ਪੁੰਨਿਆ) ਦੇ ਮੌਕੇ 'ਤੇ ਬਾਬਾ ਬਕਾਲਾ ਵਰਗੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਧਾਰਮਿਕ ਸਥਾਨਾਂ 'ਤੇ ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ, ਕਾਂਗਰਸ, ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ, ਵਾਰਿਸ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਅਤੇ ਭਾਜਪਾ ਵਰਗੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪਾਰਟੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਆਯੋਜਿਤ ਸਮਾਨਾਂਤਰ ਰਾਜਨੀਤਕ-ਧਾਰਮਿਕ ਰੈਲੀਆਂ ਇਹ ਦਰਸਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਕੋਈ ਵੀ ਪਾਰਟੀ ਆਸਥਾ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਮੰਚਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡਣ ਦਾ ਜੋਖਮ ਨਹੀਂ ਲੈਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ। ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਆਪਣੀ ਗੁਆਚੀ ਪੰਥਕ ਜ਼ਮੀਨ ਵਾਪਸ ਪਾਉਣ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਿੱਖ ਧੜਿਆਂ ਦੀ ਗੋਲਬੰਦੀ ਦਾ ਯਤਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਹਾਲਾਂਕਿ ਕਾਂਗਰਸ ਅਜੇ ਤੱਕ ਆਸਥਾ ਨੂੰ ਸਾਧਣ ਦੇ ਅਜਿਹੇ ਯਤਨ ਨਹੀਂ ਕਰ ਰਹੀ ਜਿਵੇਂ ਹੋਰ ਪਾਰਟੀਆਂ ਜੁਟੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। ਤਮਾਮ ਸਿਆਸੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਪਿਛਲੀਆਂ ਤਿੰਨ-ਚਾਰ ਚੋਣਾਂ ਦੇ ਰੁਝਾਨ ਸਪੱਸ਼ਟ ਸੰਕੇਤ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਆਮ ਵੋਟਰ ਹੁਣ ਆਸਥਾ ਦੇ ਕਿਸੇ ਸਿੱਧੇ ਜਾਂ ਗੁਪਤ ਸਿਆਸੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਦੀ ਬਜਾਏ ਆਪਣੇ ਸਥਾਨਕ ਅਤੇ ਸੰਬੰਧਿਤ ਮੁੱਦਿਆਂ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦੇਣ ਲੱਗਾ ਹੈ। ਜ਼ਮੀਨੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਕਈ ਵਾਰ ਲੋਕ ਹੁਣ ਇਹ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿ ਧਾਰਮਿਕ ਜੁੜਾਅ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਹੈ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਫੈਸਲੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ।
Will Faith Determine The Path To Power In Punjab Political Parties
